Vragen aan Ecotex…

"Wat is dat eigenlijk, biologische wol?"

Jaren geleden kregen we een vervelend mailtje van een mode-ontwerper: “Jullie houden mensen voor de gek! Biologische wol, dat bestáát niet eens!”

Toch wel!

Heel in het algemeen is biologische wol afkomstig van gecertificeerde biologische schapenhouderij. Net zoals dat ook het geval is bij de andere biologisch gecertificeerde agrarische activiteiten staat daarin een aantal zaken centraal: milieu en klimaat, de instandhouding van een goede grondkwaliteit en biodiversiteit en om die reden ook het afzien van synthetische meststoffen en gewasbeschermers. Ook genetische manipulatie is in strijd met biologische landbouw zoals die is gedefinieerd in bijvoorbeeld de verordeningen van het Europees parlement, de National Organic Standard van het Amerikaanse ministerie van landbouw en van de internationale federatie van biologische landbouwbewegingen IFOAM (International Federation of Organic Agriculture Movements).

Specifiek met betrekking tot de veehouderij gaat het over bijvoorbeeld dierenwelzijn, de voeding van de dieren en het niet preventief gebruiken van synthetische geneesmiddelen. Dierenwelzijn houdt onder andere in dat de dieren voldoende stalruimte en vrije uitloop hebben en dat ze natuurlijk gedrag kunnen vertonen. Uiteraard is de omstreden en in Australië nog regelmatig toegepaste praktijk van het mulesing verboden in de biologische schapenhouderij.

Er is een verschil tussen gecertificeerde biologische wol en (bijvoorbeeld) een gecertificeerde trui van biologische wol. De schapenhouderij en de wol die deze voortbrengt vallen onder een landbouwcertificering. Deze zegt dus iets over de wijze waarop de schapen worden gehouden, niet over de manier waarop de wol vervolgens wordt verwerkt. Daarvoor zijn weer andere certificeringen bedacht, waarvan GOTS (Global Organic Textile Standard) de belangrijkste is. Voor een GOTS-gecertificeerd wollen kledingstuk is het voorwaarde dat de wol afkomstig is uit biologische veeteelt. Vervolgens controleert GOTS de manier waarop de wol wordt verwerkt. Daarbij kan je denken aan bijvoorbeeld welke kleurstoffen gebruikt mogen worden of op welke manier de wol machinewasbaar wordt gemaakt. Daarnaast controleert GOTS ook sociale aspecten van de productie (bijvoorbeeld of de arbeiders normaal worden betaald, en of er sprake is van een veilige werkomgeving).

"Ik wil mijn jeans oververven. Kan ik dat doen met jullie plantaardige verfstoffen?"

Op onze pagina met natuurlijke kleurstoffen raden we af om kleding over te verven met deze verfstoffen. Dat geldt dus ook voor een jeans. Het korte antwoord zou kunnen luiden: inderdaad, niet doen!

Toch is dat misschien wat kort door de bocht. Kleding van natuurlijke materialen is wel degelijk met plantaardige kleurstoffen te verven, alleen zijn de resultaten wat ongewis. Dat wij het gebruik van natuurlijke kleurstoffen voor kleding afraden is daarom eigenlijk een disclaimer. Hoe zit het?

Een belangrijk punt is dat natuurlijke verfstoffen anders reageren op verschillende materialen. In het verversmétier heet het dat verschillende materialen anders 'aanverven'. Verf je een lapje katoen op precies dezelfde manier dan een lapje wol dan zullen de resultaten anders zijn. Katoen is immers een cellulosevezel, wol een proteinevezel. In de kant-en-klare pakjes met verfstoffen is hier al rekening mee gehouden, door de toevoeging van specifieke of een andere hoeveelheid beitsmiddelen. De beitsmiddelen zijn overigens nodig om de verfstof goed te laten doordringen tot of hechten aan de vezel.

Ook op synthetische materialen verven natuurlijke kleurstoffen anders aan. Vaak is het echter niet helemaal duidelijk van welk soort materiaal een artikel is gemaakt. Is het echt van honderd procent katoen of zit er ook nog polyester in? Ga je dit verven dan zou het zomaar kunnen dat het eindresultaat vlekkerig is omdat de polyester anders aanverft dan de katoen.

Daar komt bij dat doorgaans niet duidelijk is met welke kleurstoffen de kleding in eerste instantie is geverfd en welke andere hulpmiddelen hierbij worden gebruikt. In ververijen worden soms bijvoorbeeld middelen gebruikt die voorkomen dat een verfbad te veel schuimt. Soms is kleding ook kreukvrij of waterafstotend gemaakt. Sommige zaken kan je zelf uitzoeken, andere niet.

Tot slot: plantaardige verfstoffen worden meestal gebruikt op natuurlijke materialen en daar worden ze ook op getest m.b.t. kleurdiepte, was- en kleurechtheid.

Voor jeans is er nog een ander punt. De typische jeansstof (denim) wordt geweven met vooraf reeds geverfde garens. De kettingdraden (lengtedraden) van een denimweefsel worden geverfd, de inslaggarens die er dwars op komen zijn ongeverfd. Het samenspel van geverfd en ongeverfd garen geeft samen met de binding (de manier waarop de ketting- en inslagdraden worden geweven) een speciale look. Bij een jeans is dit het duidelijkst aan de binnenkant: je ziet dan de ongeverfde en geverfde vezels en een schuin oplopende lijn, die kenmerkend is voor de gebruikte binding, de keper of twill.

Een jeans van onbewerkte katoen kun je dus wel oververven, ook met plantaardige kleurstoffen, maar daarmee verf je ook de structuur van de jeans weg.
Zie hierover ook deze blog →

Maakt je dit niet uit, houd er dan wel rekening mee dat blauwverven met natuurlijke indigo niet in de wasmachine kan maar dat dit altijd in een verfpan gebeurt.